जनस्वास्थ्यमा आन्दोलन प्रशासन मौन

नरेश के सी भैरहवा १९ असार, जनतासंग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय रुपन्देहीमा कर्मचारीहरुको आन्दोलन कारण त्यहाको सेवा ठप्प छ ।
आन्दोलनकै कारण जनस्वास्थ्यको सेवा प्रभावित भएको छ तर निकायले यस तर्फ कुनै चासो नदिएको सरोकारवालाले आरोप लगाएका छन् । सोही कार्यलयमा कार्यरत महिला कर्मचारी मोहन तारा पछाइलाई कार्यलय प्रमुख महेश्वर श्रेष्ठले यौनहिंसा गरेको विरोधमा कर्मचारीहरु आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् । यौन हिंसाको आरोप लागेका प्रमुख श्रेष्ठलाई स्वास्थ्य मन्त्रालयले तानेर एकहप्ता राखेता पनि पुनः जिल्ला पठाएपछि कर्मचारी आन्दोलित भई धर्ना र तालाबन्दिमा उत्रिएको अखिल नेपाल जनस्वास्थयकर्मी संघका जिल्ला अध्यक्ष दीपक ज्ञवालीले बताए ।
यसै घटनाको सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रि तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यलयको तर्फबाट खटिएको केसब बास्तोलाको संयोजकत्वमा गठीत छानविन समितीले दिएको प्रतिवेदनलाई मन्त्रालयले गुपचुप राख्दा झन समस्या निम्तिएको बुझिएको छ । स्रोतका अनुसार छानविन समितीले कार्यलय प्रमुख श्रेष्ठ प्राराम्भिक रुपमा दोषी देखिएकोले तत्काल निलम्बन गनुपर्ने र दुबैलाई रुपन्देहीमा राख्न नहुन प्रतिवेदन पेस गरेको छ । त्यसै प्रतिवेदनको आधारमा प्रधानमन्त्रि तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यलयको जेठ ३१ गतेको निर्णय अनुसार जिल्लाका सबै कार्यलाई सचेत गराउदै कार्ययोजना कार्यन्वयन गराउन निर्देशनात्मक पत्र पनि पठाएको छ । तर प्रतिवेदन र निर्देशनात्मक पत्र कार्यन्वयन नभएकोमा सरोकारवाला चिन्तीत भएका छन् । “प्रधानन्त्रिको कार्यलयको मिति २०७० असार ४ गते चलानी नम्बर ८६८ को पत्र अनुसार सचिव, आयोग, मन्त्रालय केन्द्र र कार्यलयलाई जिल्ला जनस्वास्थय कार्यलयमा भएको यौन हिंसाको घटनाको सम्बन्धमा सबैलाई सचेत गराउदै पत्र कार्यन्वयन गर्न निर्देशन दिएको छ ।
तर सो पत्रलाई माथिल्लो तहमा मन्त्रालय, विभाग र स्थानिय तहमा जिल्ला प्रसासनले लागु गर्नुपर्नेमा त्यसो नगरी मन्त्रालय, विभाग र प्रसासनले यौन दुराचारी श्रेष्ठलाई संरक्षण गरेकोमा आन्दोलित हुन बाध्य भएका हौ” आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठनका केन्द्रिय उपाध्यक्ष शोभाकान्त नेपालले जनाए । यता जिल्ला प्रसासनलाई जनस्वास्थयको सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रि तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यलयबाट कुनैपनि किसीमको निर्देशन तथा आदेश नआएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी बालकृष्ण पन्थिले बताए । जिल्लामा लामो समयदेखी आन्दोलन चलिरहदा प्रसासन रमिते बनेको आन्दोलनकारीले आरोप लगाएकाछन् । आन्दोलनकारीहरुले जनस्वास्थय कार्यलयको मुल द्धारमा टेन्ट लगाएर दैनिक रुपमा प्रमुख विरुद्ध नाराबाजी गर्दै आएका छन भने मुलद्धारमा प्रमुखको यौन दुराचारको पर्दाफास गरौं, भ्रष्ट र यौन दुराचारी हाकीमलाई कारबाहि गरौं जस्ता विरोधका नारा लेखिएका व्यानर लगाईएको छ । दैनिक स्वास्थय संग सरोकारीतहरुको भीड हुनुपर्ने जिल्ला जनस्वास्थयमा अहिले प्रहरी र आन्दोलनकारीको भीड देखिन्छ । काम प्रभावित हुदा असारको महिना क्लोजिंगको समयमा कामको हतारो उक्त कार्यलयमा अहिले कर्मचारी देखिदैनन् ।
प्रमुख श्रेष्ठ भने यौन आरोपबाट चोख्याउन निकायहरुमा दौडधुप गर्नैमा व्यस्त छन् । यसैबीच महेश्वर श्रेष्ठलाई कारबाहि गनुपर्ने माग गर्दै एमाओवादी जिल्ला समितीले विज्ञप्ती नै जारी गरेको छ । पार्टिका जिल्ला संयोजक माधव शर्माले यौन हिंसाका आरोपीत कार्यलय प्रमुख श्रेष्ठलाई तुरुन्त कारबाहि गर्न निकायसंग माग गरेका छन् । यता जनस्वाथ्यको यौनहिंसा सम्बन्धि घटनामा राजनीतिक चेष्टा पनि प्रयोग भएको बुझिएको छ । कार्यलय प्रमुख श्रेष्ठलाई कारबाहि गर्न एमाओवादीको जिल्ला समितीले संस्थागत रुपमै बैठकबाट निर्णय गर्दै सो लागी निकायलाई दबाब दिईरहेको छ भने नेपाली कांग्रेसको युवा संगठन तरुण दलले श्रेष्ठलाई चोख्याउन संस्थागत रुपमै दबाब दिइरहेका छन् । यसरी एउटा कार्यलयको घटनामा पार्टिहरु नै खुलेर पक्ष विपक्षमा लाग्दा मन्त्रालय देखी स्थानिय तहसम्मका निकायलाई काम गर्न गाह्रो भएको एक अधिकारीले जनाए ।
आन्दोलनकै कारण जनस्वास्थ्यको सेवा प्रभावित भएको छ तर निकायले यस तर्फ कुनै चासो नदिएको सरोकारवालाले आरोप लगाएका छन् । सोही कार्यलयमा कार्यरत महिला कर्मचारी मोहन तारा पछाइलाई कार्यलय प्रमुख महेश्वर श्रेष्ठले यौनहिंसा गरेको विरोधमा कर्मचारीहरु आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् । यौन हिंसाको आरोप लागेका प्रमुख श्रेष्ठलाई स्वास्थ्य मन्त्रालयले तानेर एकहप्ता राखेता पनि पुनः जिल्ला पठाएपछि कर्मचारी आन्दोलित भई धर्ना र तालाबन्दिमा उत्रिएको अखिल नेपाल जनस्वास्थयकर्मी संघका जिल्ला अध्यक्ष दीपक ज्ञवालीले बताए ।
यसै घटनाको सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रि तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यलयको तर्फबाट खटिएको केसब बास्तोलाको संयोजकत्वमा गठीत छानविन समितीले दिएको प्रतिवेदनलाई मन्त्रालयले गुपचुप राख्दा झन समस्या निम्तिएको बुझिएको छ । स्रोतका अनुसार छानविन समितीले कार्यलय प्रमुख श्रेष्ठ प्राराम्भिक रुपमा दोषी देखिएकोले तत्काल निलम्बन गनुपर्ने र दुबैलाई रुपन्देहीमा राख्न नहुन प्रतिवेदन पेस गरेको छ । त्यसै प्रतिवेदनको आधारमा प्रधानमन्त्रि तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यलयको जेठ ३१ गतेको निर्णय अनुसार जिल्लाका सबै कार्यलाई सचेत गराउदै कार्ययोजना कार्यन्वयन गराउन निर्देशनात्मक पत्र पनि पठाएको छ । तर प्रतिवेदन र निर्देशनात्मक पत्र कार्यन्वयन नभएकोमा सरोकारवाला चिन्तीत भएका छन् । “प्रधानन्त्रिको कार्यलयको मिति २०७० असार ४ गते चलानी नम्बर ८६८ को पत्र अनुसार सचिव, आयोग, मन्त्रालय केन्द्र र कार्यलयलाई जिल्ला जनस्वास्थय कार्यलयमा भएको यौन हिंसाको घटनाको सम्बन्धमा सबैलाई सचेत गराउदै पत्र कार्यन्वयन गर्न निर्देशन दिएको छ ।
तर सो पत्रलाई माथिल्लो तहमा मन्त्रालय, विभाग र स्थानिय तहमा जिल्ला प्रसासनले लागु गर्नुपर्नेमा त्यसो नगरी मन्त्रालय, विभाग र प्रसासनले यौन दुराचारी श्रेष्ठलाई संरक्षण गरेकोमा आन्दोलित हुन बाध्य भएका हौ” आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठनका केन्द्रिय उपाध्यक्ष शोभाकान्त नेपालले जनाए । यता जिल्ला प्रसासनलाई जनस्वास्थयको सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रि तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यलयबाट कुनैपनि किसीमको निर्देशन तथा आदेश नआएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी बालकृष्ण पन्थिले बताए । जिल्लामा लामो समयदेखी आन्दोलन चलिरहदा प्रसासन रमिते बनेको आन्दोलनकारीले आरोप लगाएकाछन् । आन्दोलनकारीहरुले जनस्वास्थय कार्यलयको मुल द्धारमा टेन्ट लगाएर दैनिक रुपमा प्रमुख विरुद्ध नाराबाजी गर्दै आएका छन भने मुलद्धारमा प्रमुखको यौन दुराचारको पर्दाफास गरौं, भ्रष्ट र यौन दुराचारी हाकीमलाई कारबाहि गरौं जस्ता विरोधका नारा लेखिएका व्यानर लगाईएको छ । दैनिक स्वास्थय संग सरोकारीतहरुको भीड हुनुपर्ने जिल्ला जनस्वास्थयमा अहिले प्रहरी र आन्दोलनकारीको भीड देखिन्छ । काम प्रभावित हुदा असारको महिना क्लोजिंगको समयमा कामको हतारो उक्त कार्यलयमा अहिले कर्मचारी देखिदैनन् ।
प्रमुख श्रेष्ठ भने यौन आरोपबाट चोख्याउन निकायहरुमा दौडधुप गर्नैमा व्यस्त छन् । यसैबीच महेश्वर श्रेष्ठलाई कारबाहि गनुपर्ने माग गर्दै एमाओवादी जिल्ला समितीले विज्ञप्ती नै जारी गरेको छ । पार्टिका जिल्ला संयोजक माधव शर्माले यौन हिंसाका आरोपीत कार्यलय प्रमुख श्रेष्ठलाई तुरुन्त कारबाहि गर्न निकायसंग माग गरेका छन् । यता जनस्वाथ्यको यौनहिंसा सम्बन्धि घटनामा राजनीतिक चेष्टा पनि प्रयोग भएको बुझिएको छ । कार्यलय प्रमुख श्रेष्ठलाई कारबाहि गर्न एमाओवादीको जिल्ला समितीले संस्थागत रुपमै बैठकबाट निर्णय गर्दै सो लागी निकायलाई दबाब दिईरहेको छ भने नेपाली कांग्रेसको युवा संगठन तरुण दलले श्रेष्ठलाई चोख्याउन संस्थागत रुपमै दबाब दिइरहेका छन् । यसरी एउटा कार्यलयको घटनामा पार्टिहरु नै खुलेर पक्ष विपक्षमा लाग्दा मन्त्रालय देखी स्थानिय तहसम्मका निकायलाई काम गर्न गाह्रो भएको एक अधिकारीले जनाए ।

0 comments
तपाईंको प्रतिकृया