एमाओवादी नेता डा. भट्टराई बुटवल आउदै
ओम पगेनी
बुटवल। तोकिएको समयमा अग्रगामी संविधान निर्माणको लागि नागरिक समाजको दबाब जरुरी रहेकोमा बुद्धिजीवी, राजनीतिशास्त्री तथा नागरिक समाजका अगुवाहरुले जोड दिएका छन् ।
समाजवादी अध्ययन तथा सम्वाद केन्द्रद्वारा बुटवलमा शुक्रबारदेखि शुरु भएको दुई दिने बृहत् अन्तर सम्वाद कार्यक्रममा बोल्दै सहभागीहरुले यस्तो धारणा राखेका हुन् ।
कार्यक्रमको पहिलो दिन ‘संविधान निर्माणमा देखापर्ने समस्या र बाह्य प्रभाव’ बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै पूर्व महान्यायाधिवक्ता मुक्ति प्रधानले संविधान निर्माणका लागि मुख्य बु“दाहरुमा दलहरुबीच सहमति आवश्यक रहेकोमा जोड दिनुभयो । तर दलहरुले अग्रगामी विषयमा मात्र सहमति गर्न सक्ने, प्रतिक्रान्तिका लागि सहमति गर्न नसक्ने प्रधानको भनाइ छ ।
नया“ संविधान निर्माणका लागि पहिचानसहितको संघीयता, राज्य पुनर्संरचना, शासकीय स्वरुप, धर्मनिरपेक्षता र समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली नै मुख्य समस्या रहेको भन्दै प्रधानले अघिल्लो संविधानसभाले किन संविधान बनाउन सकेन, त्यसतर्फ विश्लेषण हुनु जरुरी रहेको बताउनुभयो ।
जात र जातिको अर्थ फरक रहेको भन्दै प्रधानले कुनै जातको नाममा मात्र राज्य बनाउने नभई जातीयता (नेशन र नेशनालिटी) को आधारमा राज्य बनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे । त्यसैगरी ‘संविधान निर्माण र शासकीय स्वरूप’ शीर्षकमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै प्रोफेसर कृष्ण पोख्रेलले पुरानो खालको संसदीय प्रणालीले अब नेपालीको समस्या समाधान गर्न नसक्ने दाबी गरे ।
अहिले लोकतन्त्र र संसदीय व्यवस्थालाई पर्यायबाचीको रुपमा व्याख्या गर्ने गरिएको भन्दै पोख्रेलले बृहत जनताको निगरानीमा रहने प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी प्रमुख हु“दा नै स्थायी सरकार बन्न सक्ने बताए । 
वर्तमान अन्तरिम संविधानले उपराष्ट्रपतिको व्यवस्था गरे पनि पद दिने तर अधिकार नदिने प्रावधानले उपराष्ट्रपति भूमिकाविहीन भएको भन्दै उहा“ले मन्त्रीहरु छान्दा पनि विधायिका बाहिरबाट छान्न उपयुक्त हुने धारणा राखे ।   ‘नेपाली समाजको रूपान्तरणबारे’ मा प्रोफेसर गणेश क्षेत्रीको कार्यपत्र अस्वस्थताका कारण उहा“ उपस्थित हुन नसकेपछि डा. शिव भुसालले पढेर सुनाएका थिए । 
शुक्रबार प्रस्तुत कार्यपत्रमाथि डा. बुद्धबहादुर थापा, डा. सूर्य जी.सी. र सहायक प्राध्यापक ऋषि भूसालले समीक्षा गरेका थिए ।
अन्तरसम्वाद कार्यक्रमको उद्घाटन २००६ सालदेखि लुम्बिनी अञ्चलमा वाम आन्दोलनमा सरिक हु“दै आएका चन्द्रमान शाक्य र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका स्वतन्त्रता सेनानी रामप्रसाद खनालले संयुक्त रुपमा गरेका थिए ।
केन्द्रका संयोजक अर्जुन ज्ञवालीको अध्यक्षतामा, सदस्य लिलावल्लभ ढकालको स्वागत मन्तव्य र सचिव लिलाधर मरासिनीको सञ्चालन रहेको कार्यक्रममा अधिवक्ता यमलाल खनाल, विश्लेषक ऋषि आजाद, गणेश उचै लगायतले टिप्पणी गरेका थिए ।
अन्तरसंवादकै सिलसिलामा शनिबार एकीकृत नेकपा माओवादीका वरिष्ठ नेता डा. बाबुराम भट्टराईले नेपाली राजनीति र नया“ शक्तिको औचित्यबारे धारणा राख्ने कार्यक्रम रहेको केन्द्रले जनाएको छ । त्यसैगरी ‘संक्रमणकालीन पू“जीवाद र माक्र्सवाद’ विषयमा राजनीतिक विश्लेषक श्याम श्रेष्ठले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्ने कार्यक्रम रहेको केन्द्रका संयोजक  ज्ञवालीले जानकारी दिए । शनिबार प्रस्तुत कार्यपत्रमाथि डा. माधव पन्थी र डा. शिव भुसालले समीक्षा गर्ने कार्यक्रम रहेको केन्द्रका सचिव मरासिनीले जानकारी दिए ।